Dzień Domeny Publicznej

1 stycznia to nie tylko początek nowego roku - to także międzynarodowy Dzień Domeny Publicznej. Tego dnia uwalniane są prawa autorskie do dzieł twórców, na zasadach określonych prawem  - w większości krajów jest to 70 lat od śmierci autora, choć nie zawsze ta prosta zasada jest wystarczającą. Dzień Domeny Publicznej powstał więc, by ułatwić odbiorcom rozeznanie, z czyich utworów można swobodnie korzystać. 

Pełną listę utworów wchodzących do domeny publicznej z początkiem bieżącego roku znajdziecie pod linkiem:

wikipedia.org/2022_in_public_domain

Na co warto zwrócić uwagę? Na liście znajdziemy takie nazwiska jak m.in. Tadeusz Borowski, Tamiki Hara, André Gide,  Artur Szyk czy też "Kubusia Puchatka" oraz "Słońce tez wschodzi" Hemingwaya.

Więcej informacji na stronach:

www.legalnakultura.pl/prawo-w-kulturze/domena-publiczna-ad-2022

www.legalnakultura.pl/przewodnik-po-prawie-autorskim/domena-publiczna

instytutksiazki.pl/aktualnosci

dailyweb.pl/kubus-puchatek-trafia-do-domeny-publicznej 

Co nowego w domenie publicznej?

Początek stycznia to okres, kiedy w domenie publicznej udostępniane są utwory, które przestały podlegać ograniczeniom związanym z majątkowymi prawami autorskimi. Co roku 1 stycznia uzyskujemy wolny dostęp do dzieł wybranych twórców, co znaczy, że możemy z nich swobodnie korzystać - kopiować, rozpowszechniać, przetwarzać. Jedynym zastrzeżeniem jest przestrzeganie praw osobistych twórców - nie możemy na przykład przypisywać sobie autorstwa uwolnionych dzieł. Dlatego też pierwszy dzień nowego roku  jest świętowany jako Dzień Domeny Publicznej.

Wedle prawa polskiego autorskie prawa majątkowe wygasają po 70 latach od śmierci autora lub – w przypadku utworów anonimowych – od daty pierwszego rozpowszechnienia. 

1 stycznia 2016r. do domeny publicznej weszła więc twórczość osób zmarłych w 1945 r. Są wśród nich m.in. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (ur. 1891), – poetka i dramatopisarka;, Wanda Zembrzuska (ur. 1889-1945), – działaczka Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, dziennikarka i reportażystka; Wincenty Witos (ur. 1874), – działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier odrodzonej RP;  Tadeusz Stanisław Wilkosz (ur. 1892) – autor witraży; César Álvarez Dumont (ur. 1866), – hiszpanski malarz i ilustrator; Stefan Banach (ur. 1892), – matematyk, jeden z przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej; Béla Bartók (ur. 1881), – węgierski kompozytor i badacz muzyki; Wacław Bębnowski (ur. 1865), – rzeźbiarz; Teresa Bogusławska (ur. 1929), – polska poetka, konspirantka, uczestniczka powstania warszawskiego; Josef Čapek (ur. 1887), – czeski malarz, pisarz i poeta, brat pisarza Karla Čapka; Emily Carr (ur. 1871), – kanadyjska podróżniczka i malarka; Stanisław Ciesielczuk (ur. 1906), – poeta; Tytus Czyżewski (ur. 1880), – malarz, poeta i krytyk; Paul Valéry (ur. 1871), – francuski poeta, eseista i prozaik czy włoski kompozytor Pietro Mascagni (ur. 1863) (za: Koalicja Otwartej Edukacji).

Pełną listę twórców,  których twórczość jest wolna od 1 stycznia 2016 roku znaleźć możecie na stronie domenapubliczna.org

Przegląd alternatywny natomiast przygotował portal otwartezasoby.pl. A pozostając w temacie domeny publicznej - tam także znajdziecie artykuł o ponad 180.000 manuskryptów, map, fotografii, zapisów nutowych, litografii, pocztówek, grafik i zdjęć udostępnionych w Internecie przez Publiczną Bibliotekę Nowego Jorku (The New York Public Library)

 

 (Emily Carr)

 

(Walt Whitman Wyruszając z Paumanok)